บทความ • ครอบครัวและการสมรส
ประเทศไทยเป็นประเทศแรกในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ที่เปิดให้บุคคลสองคนใดก็ได้จดทะเบียนสมรสกันตามกฎหมาย สำหรับคู่ที่อาศัยอยู่ในภูเก็ต รวมถึงคู่ที่ทั้งสองฝ่ายเป็นชาวต่างชาติ เรื่องนี้ไม่ใช่คำถามว่ากฎหมายรับรองหรือไม่อีกต่อไป แต่เป็นเรื่องของการเตรียมเอกสาร
พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (สมรสเท่าเทียม) ประกาศในราชกิจจานุเบกษาเมื่อวันที่ 24 กันยายน 2567 (2024) และมีผลบังคับใช้หลังจากนั้น 120 วัน คือวันที่ 23 มกราคม 2568 (2025) กฎหมายฉบับนี้แก้ไขประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ให้การสมรสเป็นการตกลงระหว่างบุคคลสองคน แทนที่จะเป็นระหว่างชายและหญิง และเปลี่ยนถ้อยคำที่ระบุเพศในบทบัญญัติเรื่องการสมรสทั้งหมด
เมื่อจดทะเบียนสมรสแล้ว คู่สมรสจะมีสิทธิตามปกติของการสมรสตามกฎหมายไทย ได้แก่ สิทธิในการจัดการและรับมรดกทรัพย์สินของอีกฝ่าย การรับบุตรบุญธรรม การหย่าตามกระบวนการปกติ การได้รับสวัสดิการจากรัฐในกรณีที่คู่สมรสฝ่ายหนึ่งเป็นข้าราชการ และการขอสัญชาติโดยอาศัยการสมรส
เรื่องมรดกสำคัญกว่าที่หลายคนคิด คู่ที่ไม่ได้จดทะเบียนสมรสและไม่มีพินัยกรรมตามกฎหมายไทย อาจพบว่าทรัพย์สินในประเทศไทยตกไปเป็นของญาติในต่างประเทศแทนที่จะเป็นของคู่ชีวิตที่ยังมีชีวิตอยู่ และคู่ชีวิตอาจต้องใช้เวลาเป็นปีในศาลไทยเพื่อพิสูจน์ความสัมพันธ์ ซึ่งทะเบียนสมรสฉบับเดียวพิสูจน์ได้ภายในเช้าเดียว
อายุขั้นต่ำคือ 18 ปี ผู้ที่มีอายุระหว่าง 18 ถึง 20 ปียังถือเป็นผู้เยาว์ตามกฎหมายไทยในหลายเรื่อง จึงต้องได้รับความยินยอมจากบิดามารดาหรือผู้แทนโดยชอบธรรม
การจดทะเบียนสมรสทำที่สำนักทะเบียนอำเภอหรือสำนักงานเขต ชาวต่างชาติมักต้องยื่นหนังสือรับรองความเป็นโสดหรือหนังสือรับรองว่าสามารถสมรสได้จากสถานทูตของตนในประเทศไทย ซึ่งแปลเป็นภาษาไทยและผ่านการรับรองจากกรมการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศ พร้อมหนังสือเดินทาง และหากเคยสมรสมาก่อน ต้องมีหลักฐานการสิ้นสุดการสมรสครั้งก่อน สถานทูตและสถานกงสุลไทยในต่างประเทศก็พร้อมรับจดทะเบียนสมรสตั้งแต่กฎหมายมีผลบังคับใช้
ในทางปฏิบัติ ความยุ่งยากไม่ค่อยอยู่ที่ฝั่งไทย แต่อยู่ที่ขั้นตอนของสถานทูต ซึ่งแตกต่างกันไปในแต่ละประเทศและใช้เวลาตั้งแต่หนึ่งวันจนถึงหลายสัปดาห์ รวมถึงขั้นตอนการแปลและการรับรองเอกสารที่ตามมา
สัญญาก่อนสมรสในประเทศไทยจะมีผลก็ต่อเมื่อจดทะเบียนไปพร้อมกับการจดทะเบียนสมรส ไม่สามารถทำเพิ่มภายหลังได้อย่างที่หลายคู่เข้าใจ สำหรับคู่ที่มีอสังหาริมทรัพย์ ดำเนินธุรกิจ หรือมีทรัพย์สินในหลายประเทศ ควรตัดสินใจเรื่องนี้ตั้งแต่ตอนนี้ ไม่ใช่ภายหลัง
ปรึกษาเรา
คนไทยกับชาวต่างชาติ ชาวต่างชาติทั้งสองฝ่าย และคู่รักเพศเดียวกัน เราเตรียมเอกสาร ประสานงานกับสถานทูตและสำนักทะเบียน และร่างสัญญาก่อนสมรสให้จดทะเบียนพร้อมการสมรสและมีผลตามกฎหมายไทย
บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเกี่ยวกับกฎหมายไทย ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายสำหรับกรณีของท่าน
